Eki
15
2016

Agnostisizm’i 10 Maddede Anlamak

Agnostisizm, tanrıyı inkar veya kabul etmez. Evrenin bir yaratıcı tarafından var edilebileceğini düşünür ancak bunu açıklayamaz. Eğer bir yaratıcı yoksa da evren var olabilir, varsa da var olabilir, der. Tanrının varlığı bizler için bir şey değiştirmez de der. Ve ayrıca, deizm ile arasındaki en büyük fark; deizm’in tanrının var olduğunu bilmesi (daha doğrusu, inanması) ancak agnostisizm’in ‘tanrının varlığını veya yokluğunu bilemeyiz’i savunmasıdır.

 

 

ilginc-bilgiler

Agnostisizm’in kurucusu kimdir?

176

Agnostisizm’in bir kurucusu olmamakla birlikte, ‘Agnostik’ kelimesi ilk olarak İngiliz biyalog Thamos Henry Huxley tarafından 1869 yılında kullanılmıştır. Elbette ilk agnostik Hurlex değildir. Eski çağlarda Yunan filozoflardan bazıları da ‘tanrının varlığı bilinemez’ demiştir. (bazı kaynaklara göre Sokrates de Agnostik’tir.)

 

 

faydali-bilgiler

Agnostisizm tam olarak nedir?

178

Agnostisizm tam olarak ‘bilmemek’ değildir. Agnostisizm, ‘bilmediğini bilmek’tir. Bilmek, bilgiyi elde etmektir. Bilginin elde edilişi ise felsefenin en temel konusudur. Bilgi nasıl elde edilir, hatta elde edilebilir mi? Eğer edilebilirse nasıl?

 

Sezgi

Farabi ve Gazali gibi ünlü İslam düşünürleri bilginin ‘sezgi’ ile elde edilebileceğini, akıl ile de doğrulanabileceğini öne sürmüştür. Gazali buna ‘kalp gözü’ der. “Kalp gözünüzü açın, o zaman Allah’ı göreceksiniz” demiştir.

Sezgi, yaratılış veya varoluşumuzu hissettiren duygulardır. Afrika’nın ortasındaki bir kabiledeki insanlar bunu hissedebilir mi? Bu bizim akıl aracılığı ile öğrendiğimiz ve isteklerimiz sonucu hissetmek istediğimiz bir olgu mudur, orası tartışmaya açıktır.

Deney

Sokrates, Platon ve Aristotales (Aristo Platon’un, Platon ise Sokrates’in öğrencisidir) gibi filozofların ortaya attığı bir olgudur. Bu olgu, bilgiyi elde edebilmek için o bilginin deneye tabi tutulması gerektiğini söyler. Metafiziksel (tanrı, cinler, melekler vs.) olgular deneye tabi tutulamayacağı için onlar yoktur veya varlığı bilinemez.

Akıl

Akıl, çoğu filozofa göre bilgiyi elde etmede en temel görevi üstlenir. Bazı filozoflar (Farabi, Gazali vd.) yaratıcının ilk olarak aklı yarattığını sonra evreni o aklın üzerine kondurduğunu düşünmüşlerdir. Akıl, her insanda eşittir. Her insan sezemez, deneyemez ancak akıl edebilir. Aklımız evreni algılamamızdaki en büyük madendir. Tek farkımız ise kazmalarımızı nasıl tuttuğumuzdur.

 

Sonuç olarak, agnostisizm; sezgiye güvenmez, deneyle sınırlandırmaz ve akılla yetinmez. Agnostik’in tek bildiği, hiçbir şey bilmediğidir.

 

 

odevlere-yardimci-bilgiler

Agnostik olduğu bilinen (veya bilinmeyen) ünlüler

179

 

 

enterasan-bilgiler

Var mısın yok musun?

180

Varlık felsefesi, Agnostisizm tarafından ciddi şekilde tartışmaya açıktır. Güçlü Agnostisizm’e göre, öz bilincin (kendinin farkında olmak) öldükten sonra yok olması gerekir. Ve kendinin farkında olmayan insan (ölü insan) yok olmuştur. Güçlü Agnostisizm’e göre ‘yaşıyorum o halde varım’ demek daha doğrudur. Bu da Güçlü Agnostisizm’in yaşamdan sonra varoluş fikrine dair de -sıkı durun- hiç bir şey bilmediğini veya bilemeyeceği anlamına gelir.

ogrencilere-bilgiler

Agnostisizm 2’ye ayrılır:

  • Zayıf agnostisizm
  • Güçlü agnostisizm

Zayıf agnostisizme göre tanrı var olabilir, ancak kesinliği yoktur. Agnostisizme göre tanrı var olabilir veya yok olabilir, bunların da bir kesinliği yoktur. Güçlü Agnostisizm’e göre ise tanrı yok olabilir, ancak kesinliği de yoktur.

 

 

her-konudan-bilgiler

Agnostik Teizm

Agnostik teistler tanrıya veya tanrılara inanır. Ancak bunun doğru veya yanlış olduğu konusunda şüphe ederler. Yani tanrı vardır ama tanrının bir tanımı ve ona inanmanın bir biçimi yoktur.

 

 

degisik-ve-ilginc-bilgiler

Agnostik Ateizm

Agnostik ateistler ise tanrıya veya tanrılara inanmaz. Ancak bunun doğru veya yanlış olduğu konusunda şüphe ederler. Yani tanrı yoktur ama tanrının var olma ihtimali de azımsanmayacak derecededir.

 

 

en-kolay-bilgiler

İgnostisizm

İgnostiklere göre, bir yaratıcı olabilir ancak onu anlamak (bilmek değil) imkansızdır. Ve onun varlığını veya yokluğunu tartışmak da anlamsızdır çünkü tanrı, bir tanımı veya bir varlığı/yokluğu olmayandır. İgnostisizm, Agnostisizm’in kuzenidir denebilir.

 

 

turkiyenin-bilgi-sitesi

Apeteizm

Apeteizm, ignostisizm-in kardeşidir denebilir. Apeteizm, tanrının varlığını tartışmanın anlamsız olduğunu düşünür. Tanrının varlığı veya yokluğu evrende herhangi bir fiziksel değişime neden olmaz görüşündedir ve tanrının varlığı/yokluğu kendi hayatında önemsiz bir konudur.

 

 

hepsi10numara-bilgi-sitesi

Agnostisizm hakkında ne dediler?

“Sürekli kendinin takdir edilmesini isteyen bir tanrıya inanamam”
― Friedrich Nietzsche

 

“İnancı olana, hiçbir açıklama yetmez. İnancı olmayana da hiçbir açıklama yetmez.”
― Thomas Aquinas

 

“Bir şeylerin oluşu konusunda, bilimsel anlamda yeterli bilgiye sahibim. Ama tanrının olup olmadığı konusunda ise hiçbir bilgim yok”
― Bill Gates

 

Ayrıca:

Okuyunuz;

  • Tanrı Yanılgısı (Charles Dickens)
  • Agnostisicm (James Kirk Wall)

 

 

 

M. Endülüs Özbay

muhammedendulus@gmail.com

Bir önceki yazımız olan Bob Marley'i 10 Sözüyle Anlamak başlıklı makalemizde bob marley felsefesi, bob marley şarkıları ve bob marley sözleri hakkında bilgiler verilmektedir.

Share

Bir Yorum Yap

Giriş

Anket

Favori Türk şairiniz kimdir?

View Results

Yükleniyor ... Yükleniyor ...

En Çok Okunan Yazılar

En Meşhur 10 Müslüman Bilim Adamı
Mevlana'dan En Güzel 10 Hikaye
Diyanete En Çok Sorulan 10 Soru
Kuran'da Geçen 10 Büyük Sevap
Ortacağdan 10 Büyük İslam Düşünürü